Vrijdag & Sandifort: Onthutsend knap

★★★★

Door Jacques J. d'Ancona voor het Dagblad van het Noorden

Het is geen verkeerde dapperheid. Ook geen overwonnen angst – zoals burgemeester Eberhard van der Laan het zou noemen. Martine Sandifort en Remko Vrijdag organiseren een intrigerende consequentie met oplopende spanning in hun constructies. De kreet luidt Löyly. Dit begrip heeft iets te maken met saunarituelen, zoals hardhandig duidelijk wordt in de opening. Zo'n titel mag geen verkoopargument heten. Eerder een uitdaging om er iets van te vinden.

Baanbrekend cabaret? Nou, nee. Hoewel, ze zijn in staat dingen onthutsend knap te regelen in overgangen tussen de scènes. Dat zit in de schakelingen. In uiteenlopende situaties raken personages abrupt verzeild in de confrontatie met Sandifort en Vrijdag zélf. Dat werkt, ook al is het een onderdeel van hun provocatie: de uitvergroting van diverse portretten. Neem zo'n onecht echtpaar dat via een smartelijk levenslied wordt gemodelleerd. Die mensen liggen al lang uit elkaar, maar er schuilt een shownummer in. Een stamper, net als de geweldige persiflage op Pastorale, werk van het uitgemolken duo Shaffy & List. Dat zijn niet de beste stukken. Meer een handigheidje, aangezien het hen ervan verzekert dat zo'n zaal niet in zal slapen, terwijl ze nog iets anders hebben te melden.

Voor wie Vrijdag en Sandifort gevolgd heeft, was het een vaststaand feit dat ze na Hulphond in een programma zouden belanden waarin nog hardere beuken worden uitgedeeld. Inderdaad. De homo die een therapeut inzet om zich tot hetero te laten kneden, het hitsige gekissebis van een stel presentatoren op de radio, een ontspoorde cursusleidster, het ouwehoeren over films en verplichte tv-series, het op het spel zetten van vriendschap… Dat alles als opstapje naar geklaag bij de Vakantieman over het feit dat er niets te klagen valt. En in ultieme kracht: de schrijnend ontroerende scène over hulp bij levensbeëindiging en – vrij naar het geval Wilders – de kwestie of we meer of minder dood willen.

Soms zetten ze clichés op een rij. Maar als ze uitkomen bij de vraag wat je tegen de dood moet beginnen, is er een frontale manoeuvre ingezet. Tegelijk is het een onderdeel van de perfect gesmeerde competitie tussen Sandifort en Vrijdag. In de songs maken ze bovendien wat ze willen. Daarnaast tolereren ze dat Martine een belegen typetje van de plank sleurt. Weer heel slim.

Kijk hier voor de speellijst van Löyly.

Meer nieuws